zobacz:  przerywnik.pl   autogielda.pl   e.autogielda.pl

Piątek, 24 Listopada 2017, Imieniny obchodzą: Flora, Jan, Roman

ds

Ogłoszenia pochodzą z serwisu autogielda.pl: TERMOSY WOJSKOWE cena: 1 000,00 PLN, rok: r., data: 2017-11-24, ...szczegóły

NAPISZ DO NAS

W każdej sprawie związanej z antykami napisz do nas

kolekcjoner@autogielda.pl

lub zadzwoń

0604 121 434

NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE

Fot. Andrzej Manasterski;

Fot. Andrzej Manasterski

SILVA RERUM RADY Z DAWNEGO PODRĘCZNIKA

Andrzej Manasterski


Książczyna jest mocno zniszczona – brakuje kilku ostatnich stron, kartki są widomym znakiem częstego czytania, całość ledwo, ledwo trzyma się grzbietu. Ale jest u mnie już od wielu lat. Trafiłem na ten egzemplarz przypadkiem, w trakcie szperania w starej, przeznaczonej do rozwalenia wiejskiej chałupince niedaleko Milicza

„ Nauka czytania dla szkĂłł katolickich i ewangelickich”, wydanie piąte, Poznań 1840 rok. PrĂłcz modlitwy, przykazań umoralniających dla dzieci i młodzieży, sporo innych, praktycznych porad i zaleceń. Oto kilka z nich

„ O utrzymaniu pięciu zmysłĂłw” – widzeniu, słyszeniu i powonieniu „ bardzo szkodliwe jest ciepłe utrzymanie głowy, bo przez to krew ściąga się do niey; z czego powstają katary i wrzody, ktĂłrych otok często się cofa i sprawia ślepotę lub głuchotę”. I dalej, „ smakowi szkodzą ostre potrawy, tęgie napoje i palenie tytuniu”.

„ O zębach, ślinie i mowie” – zęby z największą troskliwością utrzymywać należy w zdrowym stanie (…) dla tego strzedz się trzeba gorących mieszkań, pokarmĂłw i napojĂłw, ostrych korzeni, palenia tytuniu. Częste wymywanie ust zimną wodą, mianowicie oi każdem jeszeniu wielce jest zębom pomocne. (…) Kogo zęby bolą niech weżmie na przeczyszczenie, stawi pijawki na szyi, za uczem lub pod szczęką na bolącej stronie.”

„ O spaniu” – „ kto wiele sypia, w tym krew gnije, jest słaby, ociężały, markotny, cierpi bĂłl głowy i cały jest zbity. Kto za mało śpi, ten wiele sobie na zdrowiu szkodzi i do niczego niezdatny. Nayzdrowiej jest spać latem pięć, a zimą siedem godzin.” (…) Spać w piernatach jest niezdrowo. Naylepsza pościel z włosĂłw końskich, wełny, bawełny, mchu, pakuł i słomy. (… ) Dzieciom pierze jest daleko szkodliwsze, niż dorosłym (…) Kto w podrĂłży musi spać pod cudzą pościelą, naylepiey zrobi, gdy się nierozegranym położy, obwiązawszy dobrze głowę. Położywszy co ze swych rzeczy pod nię na poduszki.”

„ O napojach” – „ najzdrowszym napojem jest czysta woda (… ). Po wodzie, piwo niezbyt mocne i dobrze wyrobione. Wszelkie inne napoje powinny być tylko bardzo miernie, na kształt lekarstwa używane. Nayszkodliwszym trunkiem jest wĂłdka. Ona wstrzymuje trawienie, sprawia burzenie krwi, ospałość, trzęsienie członkĂłw, kaszel, puchlinę i zapalenie płuc. (…) Dzieciom daleko prędzey szkodzi, niż dorosłym; chorują i głupieją od niey: samo nawet umywanie głowy nią, naraża je na choroby.”

„O pokarmach” – „ pokarmy proste, dobrze sporządzone, są pożywne, dają siłę, czerstwość, lekkość i dobrą tuszę: wykwintne zamulają żołądek, sprawiają ckliwość, czynią mdłym i ociężałym. Do pokarmĂłw prostych i zdrowych należą wszelkie krajowe jarzyny miernie okraszone, owoce drzew, chleb rżany, mleko i mięso w niewielkiej ilości i nie za często używane. Do wykwintnych i mniey zdrowych należą ciasta, wszelka tłustość i słodycz, korzenie zagraniczne i wszystkie rĂłżnego rodzaju przysmaczki. Zbytnia tłustość sprawia kaszel, od samego mięsa krew gnije, dziąsła się psują i z ust cuchnie: dla tego je z jarzyną spożywać należy. (…) Jedzenie wiele sera, zwłaszcza starego, tworzy kamień na pęcherzu. (…) Kto po ciepłym chlebie, pączkach lub plackach zimne pije, rzadko uydzie nagłey śmierci.”

PĂłłtora wieku temu dzieci w Poznańskiem uczyły się o tym, o czym dzisiaj znowu warto mĂłwić, choćby w kontekście żywienia w szkołach. Niby proste, a trudne do zrealizowania.





Andrzej Manasterski

 

SZUKAJ

NASZE GAZETY

OGŁOSZENIA

miejscowość: Namysłów

data: 2017-11-24

cena: 550,00 PLN

miejscowość: Wrocław

data: 2017-11-24

miejscowość: Kąty Wrocławskie

data: 2017-11-24

miejscowość: Wrocław

data: 2017-11-24

cena: 350,00 PLN

miejscowość: Wrocław

data: 2017-11-23

cena: 2 200,00 PLN

miejscowość: Oława

data: 2017-11-24

miejscowość: Wrocław

data: 2017-11-24

cena: 1 500,00 PLN

miejscowość: Wołów

data: 2017-11-24

cena: 350,00 PLN

miejscowość: Wrocław

data: 2017-11-24

cena: 120,00 PLN

miejscowość: Jaworzyna Śląska

data: 2017-11-24

NASZE SERWISY

Autogielda  Odjazd  M2 Planeta zwierząt  Erotyka

Redakcja: kolekcjoner@autogielda.pl

Copyright © 2008 Autogielda - M. MAJSKI, J. STYRNA - SPÓŁKA JAWNA